بیماری بهجت یک بیماری التهابی مزمن خودایمنی است که می تواند چندین اندام را به طور همزمان درگیر کند. اگرچه بیشتر در جوانان دیده می شود، اما نوع کودکان (Pediatric Behçet’s Disease) نیز وجود دارد و ممکن است با علائم متنوع و گمراه کننده ای همراه باشد. تشخیص زودهنگام با استفاده از آزمایش های تخصصی و معیارهای بالینی، کلید مدیریت موفق این بیماری است.

بیماری بهجت چیست؟

بهجت یک بیماری واسکولیتی سیستمیک است که می تواند رگ های خونی کوچک و بزرگ را درگیر کند. علت دقیق آن مشخص نیست، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی (HLA-B51) و تحریک سیستم ایمنی در پاسخ به عوامل محیطی مطرح شده اند.

علائم بیماری بهجت در کودکان

علائم اولیه اغلب متناوب و غیر اختصاصی هستند، از جمله:

• زخم های دهانی مکرر (آفت های دردناک)

• زخم تناسلی (کمتر شایع از بزرگسالان)

• التهاب چشم (یووئیت یا واسکولیت شبکیه)

• التهاب مفاصل (آرتریت غیرتخریبی)

• ضایعات پوستی (اریتم ندوزوم، آکنه مانند)

• علائم گوارشی (درد شکم، اسهال)

• درگیری سیستم عصبی مرکزی (سردرد، اختلال بینایی، تشنج)

معیارهای تشخیص بیماری بهجت

تشخیص بر اساس ترکیب علائم بالینی و رد سایر بیماری‌ها انجام می‌شود. اما برخی یافته‌ها و تست‌های آزمایشگاهی به پزشک کمک می‌کنند تا تشخیص را تأیید و روند بیماری را پایش کند.

آزمایش‌های تشخیصی در بیماری بهجت

در آزمایشگاه کودکان ایران، مجموعه‌ای از تست‌های تخصصی برای کمک به تشخیص و پیگیری بیماری انجام می‌شود:

1. CBC و ESR و CRP

• بررسی وجود التهاب سیستمیک

• افزایش CRP و ESR در فاز فعال بیماری

2. HLA-B51 Typing

• آزمایش ژنتیکی برای بررسی مارکر مستعدکننده بهجت

• شیوع بالاتر در بیماران بهجتی (ولی تشخیص قطعی نیست)

3. تست پاتراژی (Pathergy Test)

• ایجاد التهاب پوستی غیرطبیعی در محل تزریق نیدل

• در برخی بیماران مثبت است (تشخیص کمک‌کننده)

4. آزمایش‌های خودایمنی (ANA, ANCA)

• برای افتراق از سایر بیماری‌های التهابی مانند لوپوس، واسکولیت‌ها

5. آزمایش ادرار و بررسی کلیه

• رد درگیری کلیه یا دفع پروتئین و خون

6. MRI مغز و نخاع (در صورت علائم عصبی)

• بررسی التهاب در سیستم عصبی مرکزی (Neuro-Behçet)

چه زمانی باید به فکر بیماری بهجت در کودک بود؟

اگر کودک دچار ترکیبی از علائم زیر باشد، بررسی بیماری بهجت توصیه می‌شود:

• آفت‌های دهانی مکرر (بیش از ۳ بار در سال)

• ضایعات پوستی مشابه آکنه

• درد و تورم مفاصل بدون تخریب

• درگیری چشمی با کاهش بینایی

• علائم عصبی غیرقابل توجیه

خدمات تخصصی آزمایشگاه کودکان ایران

• انجام تست HLA-B51 و پاتراژی با روش‌های معتبر

• همکاری با فوق تخصص روماتولوژی کودکان

• پاسخ‌دهی سریع برای نتایج بحرانی

• پیگیری طولی آزمایش‌های التهابی برای مدیریت درمان

سوالات پرتکرار والدین

آیا بهجت در کودکان درمان دارد؟
درمان قطعی ندارد، اما با داروهای تنظیم‌کننده ایمنی (کورتون، کلشی‌سین، داروهای بیولوژیک)، بیماری قابل کنترل است.

آیا بهجت ارثی است؟
نه به‌صورت کلاسیک. اما سابقه خانوادگی و ژن HLA-B51 می‌تواند نقش داشته باشد.

آیا انجام آزمایش‌ها برای کودک درد دارد؟
خیر، با نمونه‌گیری حرفه‌ای و وسایل مخصوص کودکان، بدون استرس انجام می‌شود.